Графен — кок мер шестиугольник решоткаште вераҥдыме углерод атом-влакын ик атом лончышт. Икымше гана тудым 1994 ийыште ойыреныт. 2004 да тудо жап гыч шке ойыртемалтше пеҥгыдылыкше дене шымлызе ден отрасль-влакым ӧрыктарен, лывыргылык, да проводимость.
Производство йӧн-влак коклаште механике отшелушивание, химий пар дене оптымаш (CVD), да графен оксидым химий йӧн дене иземдымаш. Кажне йӧн шке сай да ситыдымашыже уло, качествылан эҥгекым ыштыше, размер, да ыштен лукмо графен лист-влакын акше.
Ару графен токсичный огыл гай чучеш гынат, тургыжланымаш лектеш, кунам тудо графен лышташ да изирак графен оксид лаштык-влак, шӱлалтыме годым тазалыклан лӱдыкшым ыштен кертеш. Кызытсе шымлымаш графен дене пайдаланыме тазалыклан кужу жаплан эҥгекым ыштымым рашемдаш шонымаш дене ышталтын.
Ооба, CVD да моло техникыште ончыко кайымаш-влак графеным кугурак масштабыште ыштен лукташ йӧным пуэныт. Бирок, кӱкшӧ качестван ыштен лукмаш, кугу кумдыкан графен эреак нелылык семын кодеш.
Графенын акше производствын йӧнжӧ да качествыже дене келшышын моткоч тӱрлӧ. Производствын техникыже саемме да масштаб кугемме семын, роскот иземеш манын шонат, графеным кумдан кучылташ йӧнанрак ыштымаш.
Шке ару формыштыжо, графен магнит огыл. Бирок, легироватлыме але магнит материал деке лишемме гоч, графен магнит койышыжым ончыктен кертеш, спинтроникыште да моло магнит приложенийыште йӧным почмаш.
Аэрогель — тиде ультралегкий, пористый пеҥгыде, кум мер матрицыште ушен шогышо пеҥгыде частице-влакын сетьышт гыч шогышо, вер-влакым воздух дене темше. Икымше гана тудо 1994 ийыште ышталтын. 1931 да чӱчкыдынак тыге сӱретлалтеш "йӱштӧ йӱштӧ" эфирысе койышыжлан кӧра.
Аэрогель-влак изи тыгыдылык дене ойыртемалтыт, кугу пористость, чапле теплоизоляционный да акустический свойствыжым, оптике прозрачность, да вашталтше гидрофобность. Тиде ойыртем-влак аэрогель-влакым кумда спектрлан келшыше ыштат.
Аэрогель-влакым пӧртым изолироватлымаште кучылтыт, аэрокосмический инженерий, нефтьым йӱлалтымым эрыктен лукмаш, катализ, вургем, военный технике военный технике, да электронике, моло алан коклаште. Нунын шкешотан койышышт куштылго, но пайдале материалым йодшо областьлаште инноваций пунчалым лукташ йӧным пуа.
Аэрогельын акше типлан кӧра ятырлан вашталтен кертеш, размер, да кугыт. Тӱҥалтыште пеш дорогостоящий гынат, производствышто ончыко кайымаш роскотым иземда, аэрогельым коммерческий кучылташ утларак экономически йӧнан ыштымаш.
Аэрогель-влакым перерабатыватлымаш нунын сложный структурыштлан кӧра технический нелылыкым луктеш. Бирок, аэрогельым кучылтмо годым шӱкшакым иземдыме да пеҥгыдылыкым саемдыме шотышто перерабатыватлыме йӧн-влакым вияҥдаш тыршат.
Аэрогель-влакым лӱдыкшыдымӧлан шотлат гынат, пыльдырийым шӱлалташ огыл манын, обрабатыватлыме годым шекланен лийман, шӱлыш дене кылдалтше проблемым тарватен кертеш. Аэрогель дене пашам ыштыме годым лӱдыкшыдымылык шотышто чын протокол-влакым кучылташ темлалтеш.